కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలు తెలంగాణలో 2014లో ప్రారంభమయ్యాయి. పేద కుటుంబాల్లో ఆడపిల్లల వివాహ సమయంలో ఆర్థిక ఇబ్బందులను తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వం ఒకసారి ఆర్థిక సహాయం అందించే ఉద్దేశంతో ఈ పథకాలను తీసుకొచ్చింది. ప్రారంభంలో నిర్దిష్ట సామాజిక వర్గాలకు పరిమితమైన ఈ పథకాలు తరువాత మరిన్ని వర్గాలకు విస్తరించాయి. తెలంగాణ ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్సైట్ ప్రకారం, కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలు 2014 అక్టోబర్ 2 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి.
అయితే ఈ పథకాలను ప్రభుత్వం కేవలం ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ద్వారా అమలు చేయడం చట్టబద్ధమేనా? ప్రజాధనాన్ని ఈ విధంగా ఖర్చు చేయడానికి శాసనసభ ఆమోదం అవసరమా? అనే ప్రశ్నలతో న్యాయవాది విజయ్ గోపాల్ హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. పిటిషన్లో ప్రధానంగా ఈ పథకాలకు తగిన శాసనపరమైన ఆధారం లేదని, కేవలం ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ఆధారంగా రాష్ట్ర ఖజానా నుంచి భారీగా నిధులు ఖర్చు చేయడం రాజ్యాంగపరమైన అంశాలను లేవనెత్తుతుందని వాదించారు.
ఈ పిటిషన్పై విచారణ సందర్భంగా హైకోర్టు ఆగస్టు 12న కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాల అమలుకు సంబంధించిన పలు ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులపై మధ్యంతర స్టే విధించింది. అలాగే ఆ ఉత్తర్వుల ఆధారంగా లబ్ధిదారులకు తదుపరి చెల్లింపులు చేయకుండా ఆదేశాలు జారీ చేసింది. దీంతో పెళ్లిళ్ల కోసం ప్రభుత్వ ఆర్థిక సాయం కోసం ఎదురుచూస్తున్న కుటుంబాల్లో ఆందోళన నెలకొంది.
అయితే హైకోర్టు పథకాలను శాశ్వతంగా రద్దు చేసిందని అర్థం చేసుకోవడం తప్పు. ప్రస్తుతం ఉన్నది మధ్యంతర ఉత్తర్వు మాత్రమే. కేసులో పిటిషనర్ వాదనలు, ప్రభుత్వం సమర్పించే సమాధానం, చట్టపరమైన అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం వెలువడుతుంది.
హైకోర్టు తాజాగా చేసిన వ్యాఖ్యల్లో మరో ముఖ్యమైన అంశం ప్రజాధనం వినియోగం. ప్రభుత్వానికి అందుబాటులో ఉన్న పరిమిత ఆర్థిక వనరులను ఏ విధంగా ఖర్చు చేయాలి? పేదల సంక్షేమ పథకాలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాలు, పెన్షన్లు, భూసేకరణ బాధితులకు చెల్లించాల్సిన పరిహారాలు వంటి బాధ్యతల్లో ఏ వాటికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి? అనే అంశాలపై కోర్టు ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. భూసేకరణకు గురైన ప్రజలకు చట్టబద్ధంగా చెల్లించాల్సిన పరిహారం పెండింగ్లో ఉన్న సందర్భాలను కూడా కోర్టు ప్రస్తావించింది.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. హైకోర్టు “సంక్షేమ పథకాలు అన్నీ తప్పు” అని తీర్పు ఇచ్చిందని చెప్పడం సరైంది కాదు. కోర్టు ప్రస్తుతం విచారిస్తున్న ప్రధాన అంశం ఈ ప్రత్యేక పథకాల చట్టబద్ధత, వాటి అమలుకు ఉన్న న్యాయపరమైన ఆధారం, ప్రజాధనం వినియోగానికి సంబంధించిన రాజ్యాంగపరమైన ప్రశ్నలు.
పిటిషనర్ వాదన ప్రకారం, ఒక ప్రభుత్వం ప్రజల కోసం సంక్షేమ పథకాన్ని రూపొందించవచ్చు. కానీ రాష్ట్ర ఖజానా నుంచి పెద్ద మొత్తంలో ప్రజాధనం ఖర్చు చేసే పథకానికి చట్టపరమైన ప్రాతిపదిక, బడ్జెట్ ప్రక్రియ, శాసనసభ ఆమోదం వంటి అంశాలు ఎలా ఉండాలి అనే విషయాన్ని స్పష్టంగా పాటించాల్సి ఉంటుందని పేర్కొన్నారు. ఈ వాదనలపైనే కోర్టు పరిశీలన కొనసాగుతోంది.
మరోవైపు తెలంగాణ ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ పథకాలను కొనసాగించాలనే వైఖరిలో ఉంది. రాష్ట్ర మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ గతంలో మాట్లాడుతూ, కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలను యథాతథంగా కొనసాగించేందుకు ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని, హైకోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులపై డివిజన్ బెంచ్ను ఆశ్రయిస్తామని తెలిపారు. పేదల సంక్షేమాన్ని ప్రభుత్వం కొనసాగిస్తుందని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
ఈ వ్యవహారంలో రాజకీయ విమర్శలు కూడా మొదలయ్యాయి. ప్రతిపక్ష బీఆర్ఎస్ నేతలు ప్రభుత్వం సరైన సమయంలో కోర్టుకు సమాధానం ఇవ్వకపోవడం వల్లే స్టే పరిస్థితి వచ్చిందని విమర్శించారు. మరోవైపు ప్రభుత్వం మాత్రం పథకాలపై తన వైఖరి స్పష్టంగానే ఉందని, న్యాయపరమైన మార్గంలో సమస్యను పరిష్కరించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటామని చెబుతోంది.
ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న లబ్ధిదారుల భవిష్యత్తు. పెళ్లి తేదీలు దగ్గరపడుతున్న కుటుంబాలు ఇప్పటికే ఈ ఆర్థిక సహాయంపై ఆధారపడుతున్నాయి. పథకాలపై స్టే కొనసాగుతున్న సమయంలో కొత్తగా మంజూరయ్యే చెల్లింపుల పరిస్థితి ఏమిటి? ఇప్పటికే మంజూరైన వాటి పరిస్థితి ఏమిటి? అనే అంశాలపై ప్రభుత్వం నుంచి స్పష్టత అవసరం.
అదే సమయంలో, ప్రభుత్వం ఒక సంక్షేమ పథకాన్ని కొనసాగించాలంటే దానికి బలమైన చట్టపరమైన ఆధారం ఉండాలా? ప్రజాధనం ఖర్చు చేసే విధానంలో శాసనసభ పాత్ర ఎంతవరకు ఉండాలి? అనే ప్రశ్నలు కూడా ఈ కేసు ద్వారా ముందుకు వచ్చాయి.
అందువల్ల ఈ కేసును కేవలం “కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ ఆగిపోయాయి” అనే కోణంలో మాత్రమే చూడకూడదు. ఇది ఒకవైపు పేద కుటుంబాలకు అందుతున్న ఆర్థిక సహాయం, మరోవైపు ప్రజాధనం వినియోగం, ప్రభుత్వ ఆర్థిక బాధ్యత, శాసనపరమైన ప్రక్రియ, సంక్షేమ పథకాల చట్టబద్ధత వంటి అనేక అంశాలతో ముడిపడి ఉన్న వ్యవహారం.
ప్రస్తుతం హైకోర్టు మధ్యంతర స్టేను ఎత్తివేయడానికి నిరాకరించడంతో ఈ రెండు పథకాలపై న్యాయపరమైన అనిశ్చితి కొనసాగుతోంది. కేసు తదుపరి విచారణలో కోర్టు ఏ నిర్ణయం తీసుకుంటుందనేది కీలకంగా మారింది. అంతిమంగా, పేదల సంక్షేమ పథకాలు కొనసాగుతాయా? వాటికి మరింత స్పష్టమైన చట్టపరమైన రూపం అవసరమా? లబ్ధిదారులకు చెల్లింపులు ఎప్పుడు పునఃప్రారంభమవుతాయి? అనే ప్రశ్నలకు కోర్టు తదుపరి విచారణల్లో మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.
(అందుకే ప్రస్తుత పరిస్థితిని ఒక వాక్యంలో చెప్పాలంటే—కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలు శాశ్వతంగా రద్దు కాలేదు; వాటి అమలుపై హైకోర్టు విధించిన మధ్యంతర స్టే కొనసాగుతోంది. ఈ పథకాల చట్టబద్ధత, ప్రజాధనం వినియోగంపై న్యాయపరమైన విచారణ కొనసాగుతోంది.)
(శ్రీరామ్ బృహస్పతి, జర్నలిస్ట్ )
0 కామెంట్లు